>
>

Wat 'zien' wij, wanneer we onze blik richten op ons eigen denken?

door

Mieke Mosmuller

Tue, 16 May 2017 22:00:00 GMT 2 commentaren Print!
Met welk zintuig kunnen we het denken waarnemen? Niet met onze ogen of oren, dat is duidelijk genoeg. Wanneer we proberen om het denken voor de eerste keer te vatten, het is gedachte wat we zien: inhouden. We weten wat we aan het denken zijn wanneer we gezonde mensen zijn. Het is het bewustzijn wat maakt dat we weten wat we denken. Of, om het andersom te stellen: omdat we weten wat we denken, zijn we bewust.

Maar dit is niet het denkproces, niet de activiteit van het denken wat we waarnemen. Als we proberen om het denken als een activiteit te vatten, dan hebben we een ander specifiek zintuig nodig, we zouden het 'innerlijk zintuig' kunnen noemen.

Als eerste moeten we ons herinneren wat we deden, we kunnen niet het denken zien terwijl we denken. We moeten oefeningen doen om actief te denken en vervolgens te herinneren wat we precies deden toen we dachten. Hetzelfde 'zintuig' dat het mogelijk maakt om herinneringen te hebben geeft ons de kracht om te herinneren hoe we hebben gedacht – ook al vergt het meer innerlijke energie om dat te doen. Het heeft tijd nodig om ons denken te wekken. De gedachten zijn over wanneer we onze blik op het denken richten. Maar proberen om het proces van het denken te vatten terwijl we denken, wekt een nieuw zintuig, het 'innerlijke zintuig'. Een ding is absoluut zeker: het zintuig dat de akt van het denken waarneemt in het heden – meer dan van de herinnering – is ook denken. Het 'oog' waarmee we het denken zien als een activiteit is het denken zelf.


Twee dingen kunnen we hier leren zien. Het eerste is dat wij zelf elk begrip genereren, elke analyse en synthese, elke logische beweging in het denken. Hoewel gedachte als inhoud gegeven kan zijn – dat is, waar wij de inhoud niet creëren – moeten ze gedacht worden als we willen weten dat we ze hebben. En we kunnen niets denken dat ondenkbaar is. Dus is het bepaald schokkend om gewend te raken aan de ervaring dat denken door mij in het leven is gebracht, en alleen door mij. Niet de inhouden, maar de 'kennende' activiteit.

De tweede observatie in het denken over het denken is dat we echte kunstenaars van het denken zijn, dat we precies weten hoe we het moeten doen – hoewel we het ons nooit realiseren, en ons nooit zouden realiseren, als we niet waren begonnen om te proberen het denken waar te nemen met het denken.

Wat 'zien' wij, wanneer we onze blik richten op ons eigen denken?
Feniks, Aberdeen Bestiarium.Wat 'zien' wij, wanneer we onze blik richten op ons eigen denken? door Mieke Mosmuller

Geef uw commentaar




Stuur mij notificaties per e-mail bij nieuwe commentaren
* Commentaren worden vóór plaatsing beoordeeld op hun inhoud. Commentaren met grove, discriminerende, racistische, beledigende, gewelddadige en/of kwetsende uitlatingen worden niet geplaatst. Een ieder die deze regels niet in acht neemt kan, zonder opgaaf van redenenen, worden geblokkeerd.
Commentaren
  • Van @
    Lastige materie, maar helder verwoord. Rudolf Steiner geeft aan dat hier het aangrijpingspunt ligt voor het ontwikkelen vaan het vermogen om geestelijk waar te kunnen nemen, omdat het onomstotelijk is dat deze geestelijke waarneming van het denken alleen langs geestelijke weg kan worden voltrokken.
  • Van @
    Ik probeer al heel lang om getuige te zijn van mijn denkprocessen. Verschillende wijzen, wijzen op die mogelijkheid en bevelen het aan. Om me heen ook steeds meer mensen die zeggen dat te doen en het te kunnen. Echter als ik het probeer en daarbij goed oplet meen ik te merken dat mijn denken (de gedachtenstroom) stil staat wanneer ik mijn aandacht er op richt. Ik herken uw: “De gedachten zijn over wanneer we onze blik op het denken richten.”
    Ik heb me gerealiseerd dat ik (vaak in milliseconden) middels mijn geheugen terug keek op wat ik dacht of wat er aan gedachte was. Maar dat is m.i. niet het getuige zijn van de gedachtestroom. Dat is het geval als ik bijvoorbeeld naar de wolken kijken en ze voorbij zie gaan, ik ben dan de waarnemer en de wolken zijn objectieve dingen. Er is dan een onderscheid tussen het waarnemende zintuig of ‘oog’, en de gedachten/wolken. Dus ik ervaar dan niet dat de gedachten langskomen zoals wolken door de lucht gaan. Bij mij, geen bewegende (gedachte)wolken wanneer ik er naar kijk.
    Uw tekst lezende krijg ik de gedachte dat het kan komen doordat ik dat innerlijke zintuig nog niet ontwikkelt heb. U zegt dat dat zintuig ook denken is, dat het ‘oog’ dat het denken ziet (in het heden ziet) een activiteit van het denken zelf is. Mijns inziens betekent dit een uitbreiding van het begrip ‘denken’. Immers, velen hebben die uitbreiding helemaal niet ter beschikking. En u zegt ook dat het ontwikkelt moet worden. In ieder geval moet ik het nog ontwikkelen.
    Het denken waarnemen met het denken moet dus zo iets totaal anders zijn dan het bekende denken dat ik me afvraag of het wel zo’n goed idee is om het denken te noemen. Aan de andere kant geloof ik eerlijk gezegd dat velen die zeggen getuige te zijn gewoon zich herinneren wat ze dachten en denken dat ze getuige zijn, dat ze schouwen. Die gebruiken de woorden getuige, schouwen of soms waarnemen of intuïtie maar die stuiten op de zelfde moeilijkheid. Het maakt misschien niet zo uit zou je zeggen. Toch vind ik het wel positief als het begrip ‘denken’ meer inhoud krijgt.
    In ieder geval hartelijk dank voor uw inspirerende tekst.