Home
>
Blog
>
Het geloof

Het geloof

door

Mieke Mosmuller

29-04-2020 15 commentaren Print!

Op het spreekuur in Den Haag kwam vaker een oudere heer en we hadden dan de gelegenheid om zo beschouwingen over het leven te hebben. Hij was makelaar van beroep, was een stuk ouder dan ik en hij zei: De wereld is geworden tot een warenhuis zonder nooduitgang. Waarschijnlijk heeft hij inmiddels die nooduitgang wel gevonden. Het is de vraag of dat voor hem een uitgang was of een eindpunt. Veel mensen vinden het punt van de dood een eindpunt. En ze vinden dat je je illusies maakt wanneer je daar anders over denkt. Zij zijn de verlichten onder ons en zijn allang aan die fase voorbij dat ze nog zo onnozel waren om in iets te geloven dat verder gaat dan direct zichtbaar en aan de hand daarvan denkbaar.

Inmiddels wordt het steeds moeilijker om het op deze planeet uit te houden. Maar je hoeft nu niet meer te zeggen dat het een warenhuis is zonder nooduitgang. Het is een leugenbouwwerk geworden zonder nooduitgang. De nooduitgang was nog altijd dat er meerdere meningen waren, dat er discussie was en dat je altijd met je rationele denken, je gezonde verstand, kon zoeken naar houvast in de mededelingen. Voor zover je een verstandig houvast vond, kon je ook geloof hechten aan de meegedeelde inhouden.

Het is inmiddels zo ongeveer onmogelijk geworden om ergens houvast te vinden. In de NRC van zaterdag wordt binnen dezelfde krant gesteld dat de WHO waarschuwt voor het grote risico wanneer de landen hun maatregelen versoepelen, want er is nog onvoldoende immuniteit. Komt dan niet meteen de vraag bij je op: Hoe moet die immuniteit tot stand komen wanneer je geen contact met mensen hebt?

Maar goed, de WHO zegt: er is onvoldoende immuniteit.

Aan de andere kant staat er ook dat de WHO stelt: immuniteit is geen bewezen waarborg dat je ongevoelig voor de besmetting met COVID-19 bent geworden. Kortom, er is geen nooduitgang: Je krijgt de gelegenheid niet om immuniteit op te bouwen, maar die is juist nodig om de maatregelen te mogen versoepelen. Maar, omdat de immuniteit onvoldoende is moeten de maatregelen worden gehandhaafd. Alleen, het hebben van een immuniteit is geen enkele bewezen garantie dat ik de ziekte niet zal krijgen. Komt dan niet bij je op: dan heeft vaccineren ook geen zin?

Ik zoek in de kranten, in de media naar houvast. Naar inhoud waarin het rationele denken meer dan anderhalve lettergreep mee kan gaan. Die vind ik niet. Geen nooduitgang. Natuurlijk heb ik genoeg houvast in mijzelf. Maar daar gaat het nu niet om.

Ik verbaas me over de geloofskrachten bij de bevolking van de hele wereld. Geloof in God is voor de onnozelaar, geloof in het leven voor en na de dood is voor spirituele fantasten, maar geloof aan de wetenschap is heel gewoon en ook vereist, zelfs wanneer die wetenschap volslagen tegenstrijdige mededelingen doet. De zinsnede is: bewezen is … onderzoek heeft uitgewezen … wetenschappers hebben vastgesteld … de baas van dit of dat instituut heeft meegedeeld … de minister-president heeft een uitspraak gedaan … Een van deze zinsneden is voldoende om het geloof aan de waarheid van die uitspraken in ons op te wekken.

Dat bracht mij ertoe mij nog eens te bezinnen op het mij welbekende thema geloof. Wat is dat eigenlijk?

In de late middeleeuwen zijn er heftige discussies geweest over het fenomeen geloof, met name binnen de scholastiek. Daar was de grote strijd om de vraag: Is geloof het aannemen van het ongelofelijke, van datgene, wat voor het verstand onzinnig is? Of is geloof gebaseerd op het begrip van bepaalde samenhangen waardoor je zegt: Ja zo is het!

Die redelijke samenhangen waren dan wel veel ruimer dan wat wij in onze tijd daaronder verstaan. In die tijd verstond men daaronder wat uit de openbaring bekend is en wat op een redelijke wijze met elkaar in verband gebracht kan worden en vergeleken kan worden.

Het was de sterke kracht van Thomas van Aquino dat hij, hoewel hij de wetenschap van de natuur en de theologie strikt gescheiden hield, en ook in die zin geloof en wetenschap strikt gescheiden hield, hij toch het geloven opvatte als berustend op het begrijpen van samenhangen De tegenstander van die opvatting was onder andere Siger van Brabant. Deze had de opvatting dat geloof nu juist bestaat uit het aannemen van niet-rationele inhouden en die dan toch voor waar te houden.

Als moderne mens, opgeleid op een gymnasium en daarna verder opgeleid aan de medische faculteit heb ik geleerd om dat, wat je in de lessen krijgt aangeboden, voor waar aan te nemen, daar dus in zekere zin in te geloven en je werk daarop te laten berusten.

Maar in de loop van je leven en je praktijkervaring kom je er dan toch wel achter dat er altijd veel verschillende mogelijkheden zijn. Zo blijkt bijvoorbeeld bij literatuuronderzoek dat het ene medische onderzoek dat volledig volgens de regels is uitgevoerd met bepaalde resultaten komt die haaks staan op de resultaten van een ander medisch onderzoek dat ook volgens de regels van de kunst werd uitgevoerd.

Dat is een eerste geloofsbreuk zou je kunnen zeggen. Je merkt dan dat je toch een zekere terughoudendheid ten opzichte van ‘onderzoek heeft uitgewezen’ leert kennen. Ook wordt duidelijk dat wat in een bepaalde periode als bewezen wordt aangenomen in een latere periode andere vormen aanneemt. Zo leerden wij in 1970 dat een bloeddruk van 100 plus de leeftijd en een onderdruk van onder de 100 gezien kon worden als gezond. Tegenwoordig is een bloeddruk van 170 in elk geval te hoog en is boven de 100 niet altijd zo erg. Vroeger waren de maatstaven bewezen, nu zijn ze ook bewezen.

‘De wetenschap is verder gekomen, daarom zijn de moderne maatstaven betrouwbaarder dan de oude.’ Dat is dan het antwoord dat je krijgt.

Wanneer je dat zonder meer aanneemt, dan geloof  je in wat gezegd wordt, je houdt op een gegeven moment op om nog zelf te oordelen, omdat dat eigenlijk ook niet is toegestaan want je moet je houden aan wat bewezen werd. Je begint te geloven wat bewezen werd.

Dat is niet alleen in de medische sector zo, maar het is doorgedrongen tot in de populaire wetenschap, is doorgedrongen tot in de bevolking en dat maakt, dat wanneer nu een Wereldgezondheidsorganisatie bepaalde uitspraken doet, of ‘wetenschappers hebben vastgesteld dat’, dit een onwrikbaar dogma wordt. Daar is geen Paus van Rome voor nodig. Hier en daar staat iemand op om zulke dogma’s ter discussie te stellen, maar in deze zogenaamde pandemie is de eensgezindheid over de hele aarde een buitengewoon wonderlijke eensgezindheid en terwijl je daar met heel je hart naar verlangt — dat er op aarde eensgezindheid heerst — is het nu een nachtmerrie.

Kijk ook eens naar een vorige tekst (20-08-2014) over geloof: https://www.miekemosmuller.com/nl/blog/geloof

Mieke Mosmuller

Het geloof door Mieke Mosmuller

Geef uw commentaar





* Commentaren worden vóór plaatsing beoordeeld op hun inhoud. Commentaren met grove, discriminerende, racistische, beledigende, gewelddadige en/of kwetsende uitlatingen worden niet geplaatst. Een ieder die deze regels niet in acht neemt kan, zonder opgaaf van redenenen, worden geblokkeerd.
Commentaren
  • Van Gerard @
    Ik heb zelf meer dan 10 jaar gewerkt in gerenommeerde wetenschappelijke instituten. Ik ben zelf al snel tegen de beperkingen van "het is wetenschappelijk bewezen" aangelopen. Het is uiterst belangrijk te kijken hoe een experiment is uitgevoerd. En dan zie je dat nogal wat onderzoek aan veel kanten rammelt. Je kunt er van uitgaan dat de gemelde feiten kloppen (alhoewel een volgend experiment onder dezelfde condities vaak andere, zelfs tegengestelde feiten op kan leveren), maar de conclusies die op grond van die feiten worden getrokken hebben mij vaak verbaasd. Dan heb ik het wel vooral over onderzoek waar niet alleen dode materie bij betrokken is. Ook is er een hele belangenverstrengeling in zogenaamd objectief onderzoek. Ik weet nog goed dat ik zelf ooit te verstaan kreeg dat er niets uit een bepaald onderzoek mocht komen. Ik en mijn collega waarmee ik het desbetreffende onderzoek zou gaan uitvoeren keken elkaar toen aan en wij hadden meteen de verstandhouding dat wij het onderzoek eerlijk zouden uitvoeren. Ik praat hier over persoonlijke ervaringen die ik heb opgedaan. Ik heb van collega's verhalen gehoord die nog veel verder gaan dan het betrekkelijk onschuldige wat ik hier noem. Ik heb wel gemerkt dat er heel wat onderzoekers zijn die ook twijfel hebben bij de term "het is wetenschappelijk bewezen". Helaas wil deze onder veel onderzoekers levende twijfel niet zo doordringen in de publieke opinie en onder de bevolking. Je vraagt je af hoe je mensen wakker schudt en hun uit hun desinteresse haalt. Dat laatste lijkt mij het grootste probleem te zijn.
  • Van Eva Tombs-Heirman @
    It is indeed a puzzle - How do people acquire natural immunity when they aren't alowed to mingle, aren't permitted to come into contact with the virus? Perhaps we have reached the point where medical interventions have reached its zenith....people's immune systems have now become so damaged by drugs and supression that the only way out for the 'damaged' is "up".
    • Van @
      Laten we eens kijken hoe de lockdown procedures en processen zich in diverse Europese landen de komende tijd zullen voltrekken. Oostenrijk valt wat dat betreft zeker ook op. Had Nederland direct een weg moeten volgen die Zweden ging? Daar heb ik vraagtekens bij. Zie mijn blog Tegenbeweging of alternatief? (Weekjournaal Bewustzijnsziel, 28 april 2020).
      Internetadres:
      https://weblog.bewustzijnsziel.nl/2020/04/28/tegenbeweging-of-alternatief/

      En ja geloof... en gevoeligheid voor (uiterlijke) autoriteit tegenwoordig. Inderdaad is het van belang dat men zelfstandig blijft denken.
  • Van Jan Boudolf @
    O, maakbare mens,
    Hoe onzeker is uw lot.
    Naar verlossing, hunkert gij,
    Van uw boeien, zelf gesmeed.
    De nieuwe norm :
    Hou afstand, gedraag u als robot,,
    Denk vooral niet na,
    Wij denken voor u,
    Wees gedisciplineerd,
    Dan komt alles weer goed....

    Wie grijnst daar achter de schermen van de wereld?
  • Van Chris Scurbecq @
    Deze tirannie van eensgezindheid zagen/zien we ook bij de klimaatreligie. Er is een zgn. eensgezindheid onder de wetenschappers en degenen die weerwerk bieden werden en worden verketterd. Mensen die zich kritisch uitlieten, verloren zelfs hun baan of werden geschorst.
    Een van de grote problemen met wetenschap, met studie, met onderwijs, met media en met al wat gerelateerd is aan het vormen van ideëen is dat het zgn. geestesleven, het geestelijk-cultureel leven, niet in een VRIJ levensgebied kan opereren. Het geestesleven is inmiddels opgeslorpt door het economisch leven en het politiek leven. Dat geeft niks anders dan sociale ellende, meer en meer. Machtsontplooiing is een van de symptomen. In het geestesleven moet men naar vrijheid kunnen streven, i.e. zonder beïnvloeding van de twee andere levensgebieden. Het masker die mensen moeten dragen in deze coronaperiode is vanuit die kant bekeken symbool geworden voor het monddood maken van het vrije woord, het vrije denken, het vrije bewegen alleszins. De censuurmachine draait op volle toeren.Communisme en Kapitalisme hand-in-hand, wie had dat ooit gedacht.
    Rudolf Steiner heeft voor dit alles alover zijn sociale driegeleding duidelijk gewaarschuwd, als we het sociale vraagstuk niet adekwaat structureel aanpakken. Als men vandaag de dag praat over sociale driegeleding - het is natuurlijk niet op 1-2-3 uitgelegd - wordt men vaak aanzien als een utopist of surrealist. Maar zie hoe surreëel de situatie nu mondiaal is. Hoe chaotisch. Blijkbaar kan men een ganse wereldbevolking kneden als makke schaapjes - als men ze maar angstig genoeg maakt.
    • Van Friedemann Mütze @
      Liebe Frau Moosmüller, DANKE für Ihre Texte. Wir sind froh, dies jede Woche lesen zu dürfen. Diese Texte sind für uns eine wichtige Anregung. Friedemann und Anke
  • Van Luuk Humblet @
    Zo'n 125 jaar geleden GELOOFDE men nog dat het zinloos was als een vrouw aan de universiteit bijvoorbeeld natuurwetenschappen ging studeren, omdat vrouwelijke hersenen voor wetenschappelijk werk ongeschikt waren. Er zijn enkele uitzonderlijk dappere jonge vrouwen voor nodig geweest om dit geloof te doorbreken.

    Ik heb inmiddels sterk de indruk gekregen dat zich bij heel veel mensen in het begin van de corona-'crisis' ook zo'n soort geloofssysteem heeft ontwikkeld. Het is gevuld met inhoud uit de media en stevig vastgezet met paniek en angst, zodat er nu nauwelijks nog aan te tornen valt. Alles wat er nadien is gebeurd, wordt gezien door de bril van dat geloofssysteem.

    Een interessant en relevant gesprek met verschillende Duitse kritische artsen vond ik op https://www.youtube.com/watch?v=7UZswl1BHG0 (tien dagen oud).

    Luuk Humblet

  • Van Mimi Goacher @
    Perfectly healthy people are dying from Covid-19. Some older people in their eighties are making a recovery while thousand more in nursing homes are dying. Whatever age getting this virus is a risk. There is no such thing as a
    'Good Age' . These are very early days for sound research and insights into how to treat this disease. Knowledge will come. In the meantime those of us who are at risk must take precautions, live sensibly and take sacrifices.
    By protecting ourselves we are also protecting others so it is not an unobtainable sacrifice but a contribution to society for the greater good for a period of time. We honour those on the front line who gave their lives treating patients.
    • Van @
      I believe too there will come knowledge, but the question is,
      what kind of knowledge?
    • Van @
      " [...] Knowledge will come. [...] "

      It is good not to exclude advancing insight. Also regarding the causes of this virus outbreak.
    • Van @
      And when it comes to assessing the quality of advancing insights, it is good to make a distinction in the knowledge process between (1) influencing public opinion, (2) using common sense, and the scope of (3) natural science and (4) initiation science.
  • Van Michael Hall @

    Faith

    There is, for me, a heartbreaking misunderstanding about faith. Faith is only one thing, it is not many. It is not “faiths”, and it is not your faith and my faith. It is not a belief system, one among many, competing or feuding or reconciling with another belief system. Some people identify their faith as their religion; others identify their faith as science. But Faith is not a belief system. It is certainly not a dogmatic assertion, or even a creed – though one may try to express one's faith in some sort of creed. But creeds, too, become belief systems. Faith is much deeper, much simpler, than any belief system.

    Faith is what you see in your baby as it begins to explore the world around it. Faith is what lies behind standing upright, letting go of a prop, taking a first step without holding on to anything, learning to walk and to run and to skip rope. Faith is trust in (and despite) the unknown. St. Paul's definition, “the substance of things hoped for, the evidence of things not seen” is a lot closer to the mark. But I still would prefer the definition of a one-year-old. That definition is not in words, it is in deeds. And faith is useless or false if we do not put it into deeds. Deeds that reveal us growing.

    My faith does not separate me from you. One person may have more (or less) faith than another, it seems, but one person does not have a different faith than another. “O ye of little faith” - the phrase of Jesus – does not mean “O you who believe a different creed.”

    The reason I call this a heartbreaking misunderstanding is because it seems that the whole world has bought into the idea that organized religion (in the sense of a belief system with its attendant culture) is synonymous with faith. Faith is not something I should kill for, nor is it something I should tolerate in another person if theirs is “different from my own”. Faith is what we have in common, to the degree that we have it at all. I may kill because I lack faith; I do not kill because I have faith.

    Faith is not about religion in the ordinary, institutional sense. Scientists often cast aspersions on religion, and they are sometimes right to do so, because creeds and dogmas and belief systems and customs do in fact tend to hamper the uncensored and independent search for truth. But a scientist who does not have faith – faith that the search for truth is meaningful, faith that the scientific method is a reliable means for discovering the truth – such a scientist without faith should change his occupation. Maybe he should sell snake oil instead. A dogmatic science is no better than – and fundamentally no different from – dogmatic religion.

    It is certainly possible to be “very religious” and yet have very little faith. Isn't that what some fundamentalists do (including fundamentalist scientists), actually? How in the world has it come about that a scientist in search of truth could “determine” or decide (assume) that only what is visible, measurable, material counts as reality? Certainly not through any scientific proof. Thoughts are unreal? Feelings are unreal? Intentions are unreal? Consciousness is not real? Life itself is unreal? Reality is only dead things (inorganic things, machines) that can be weighed and measured? The more we insist on the literal (that is, my literal) understanding or interpretation of words, the less we are true to the spirit of a teaching, probably – and that includes the teachings of science. If we have faith, the words are not so important. Our minds are broad enough to go on searching patiently for the right word, and flexible enough to listen to the words of others.

    To take just one example, Tao may be another word for God. For some, the word God is no longer useful or helpful. It has lost its meaning – or, in the words of Nietzsche, [that] God is dead. But the Tao does not die. Within the Tao we are born and we die (and may even be born again and die again). The Tao (or God, if that name is still living for some) lives on, and is the “ground of our being” (that's Tillich, I believe).
  • Van @
    Liebe Frau Mosmuller
    Könnten ich Sie bitten mich eine Email zu schreiben für eine private Angelegenheit?
  • Van Franz Herzog @
    Liebe Mieke! Dieser Text ist eine so gelungene Analyse! Du beschreibst die derzeit "aktuellen Wege der Gedanken", wie ich sie sowohl bei mir erlebe (wenn ich nur von außen "nehme" ohne "das Selbst als Gegengewicht zu halten") als auch von vielen Menschen höre. Du bringst Licht und Klarheit mit diesem Text und gibst auch Hinweise, dass ein anderer Umgang mit unserem Denken Halt gibt, im Gegensatz zu diesem oben beschriebenen sehr verlockenden Irrweg. Danke dafür und alles Liebe aus Wien!
  • Van @
    Kijk uit naar een nieuw blog van je over dit onderwerp, Mieke. En ik zou me kunnen voorstellen dat je daarmee wacht totdat Rutte vandaag 'een routekaart naar een nieuwe samenleving' heeft gepresenteerd.